حنجره که آن را جعبه ی مولد صدا می نامند، عضوی لوله ای شکل است که در قسمت جلوی گردن و در مقابل مهره های سوم، چهارم، پنجم و ششم گردنی قرار دارد. 

همچنین حنجره یکی از قسمتهای مهم لوله ی تنفسی است که از سمت بالا با حلق و از سمت پایین با نای مربوط می شود.

جایگاه حنجره در لوله تنفسی

برای تشخیص جایگاه حنجره می توان خط وسط جلوی گردن را از بالا به پایین لمس کرد تا به برجستگی نسبتن مشخصی رسید. این برجستگی که سیب آدم نام دارد جزو ساختار یکی از غضروف های حنجره بوده و معمولن در مردان مشخص تر و کمی پایین تر از زنان و کودکان می باشد.

حنجره چیست و چه می کند؟

ابعاد حنجره بر حسب سن و جنس افراد متغیر است. اسکلت حنجره از چند غضروف تشکیل شده است. این غضروفها توسط رشته های عضلانی به یکدیگر متصل هستند و با حرکت خود اعمال حنجره را انجام می دهند و البته، به غیر از غضروفها و عضلات، حنجره از قسمت هایی دیگر از جمله اعصاب مغزی، رگ های خونی و … برخوردار است که این قسمت ها به همراه عضلات و غضروف ها در نهایت ساختار اصلی حنجره را که لوله ای شکل است، تشکیل می دهد.


این فیلم آموزشی را ببینید:


غضروف های حنجره

حنجره شامل سه غضروف منفرد و سه غضروف زوج است. یکی از غضروف های منفرد حنجره تیروئید نام دارد. این غضروف بزرگترین غضروف حنجره به شمار می آید و غضروفی است به شکل یک کتاب نیمه باز که در قسمت جلو یک زاویه ٩٠ درجه در مردان و ١٢٠ درجه در زنان بالغ تشکیل می دهد. برجستگی ناشی از این زاویه سیب آدم نامیده می شود.

آشنایی با غضروف های حنجره

غضروف انگشتری نیز یکی دیگر از غضروف های منفرد است. غضروف انگشتری در قسمت عقب وسیعتر از قسمت جلو است و به همین دلیل شبیه یک حلقه انگشتر می ماند. طول و عرض این غضروف ٢ سانتیمتر و ضخامت آن تقریباً ٣ میلیمتر است. این غضروف در قسمت پایین غضروف تیروئید قرار دارد. از جمله غضروف های زوج حنجره نیز می توان از غضروف هرمی نام برد که شکلی شبیه هرم داشته و روی غضروف انگشتری متصل می شود. سایر غضروف های حنجره به نامهای اپی گلوت، قرنی و میخی می باشند.

حتماً بخوانید: کلیدهای داشتن صدایی جذاب و تاثیرگذار


عضلات حنجره

عضلات حنجره را می توان به دو دسته تقسیم کرد:

عضلات بیرونی
عضلات بیرونی به عضلاتی نازک و روبانی شکل گفته می شود که قسمت های مختلف حنجره را به استخوان های مجاور مانند جناغ سینه می چسبانند.
عضلات بیرونی حنجره مسئول حرکت حنجره به عنوان یک واحد کلی هستند، بنابراین موقیعیت کل حنجره را در گردن تغییر می دهند و باعث بالا و پایین رفتن حنجره می شوند.

عضلات درونی
عضلات درونی به عضلاتی گفته می شوند که غضروف های حنجره را به هم وصل می کنند و مسئول حرکت غضروف ها در ارتباط با یکدیگر هستند. حرکات این عضلات موجب ایجاد صوت شده و در موقع بلع غذا نیز مانع ورود غذا به داخل ریه ها می شوند و در نتیجه از ایجاد مشکلات تنفسی جلوگیری می کنند.

تارهای صوتی حقیقی
تارهای صوتی حقیقی و یا تارهای صوتی مولد صدا، شامل دو نوار ظریف عضلانی – مخاطی است که از یک سر به هم چسبیده و به غضروف هرمی متحرک متصل می باشند و در نهایت شکلی شبیه V انگلیسی را در داخل لوله حنجره درست می کنند. طول تارهای صوتی حقیقی در افراد مذکر ٢٧-٢٣ میلیمتر و طول تارهای صوتی خانمها سه پنجم آن است.

تارهای صوتی کاذب
علاوه بر تارهای صوتی حقیقی حنجره دارای تارهای صوتی دیگر به نام تارهای صوتی کاذب می باشد. این تارهای صوتی کاذب برعکس تارهای صوتی حقیقی به هنگام تولید صدا در آرامش کامل به سر می برند و نقشی در تولید صدا ندارند. این تارها که در قسمت فوقانی تارهای صوتی حقیقی قرار دارند، همانند آنها از یک سر به غضروف تیروئید و از سر دیگر به غضروف های هرمی متصل هستند و در اعمالی از قبیل بستن راه هوا و جلوگیری از ورود مواد خارجی به حنجره کمک می کنند.

تارهای صوتی حقیقی و تارهای صوتی کاذب

ویژگی های صدا

صدای هر فرد دارای سه ویژگی بلندی (Loudness) زیر یا بم بودن (Pich) و کیفیت (Quality) بوده و این سه ویژگی در کل تعیین کننده وضعیت صدای یک فرد می باشد. در ادامه به بررسی مختصر ویژگیهای صدا می پردازیم:

بلندی صدا
منظور از بلندی، شدت صدای شنیده شده می باشد. به عبارت دیگر منظور از بلندی آن است که آیا صدای فرد بلند شنیده می شود و یا این که آرام به نظر می رسد؛ 

میزان بلندی صدا به میزان فشار هوایی که از ریه ها وارد حنجره شده و به شدت برخورد تارهای صوتی بستگی دارد.

هرچه فشار هوا و شدت برخورد تارهای صوتی بیشتر باشد، صدا بلندتر و هرچه فشار هوا و شدت برخورد تارهای صوتی کمتر باشد صدا آهسته تر به گوش می رسد.

بنابراین به هنگام فریاد زدن، بلند صحبت کردن، گلو پاک کردن و … (که به آنها استفاده ی نادرست از صدا گفته می شود) شدت برخورد تارهای صوتی بسیار زیاد است و اگر این اعمال در فرد بصورت عادت درآید در نهایت ممکن است آسیبهای شدیدی را به حنجره و تارهای صوتی وارد آورد.

زیر یا بم بودن صدا
منظور از زیر بودن صدا، نازکی صدا (مثل صدای زنانه و بچگانه) و منظور از بم بودن صدا کلفتی صدا (مثل صدای مردانه) می باشد. به نظر می رسد که تفاوت طول و ضخامت تارهای صوتی در خانمها و آقایان دلیل اصلی تفاوت زیر یا بم بودن صدای آنهاست. 

بطور کلی هرچه طول تارهای صوتی افزایش و ضخامت آن کمتر شود صدا زیرتر و هرچه طول تارهای صوتی کمتر و ضخامت آنها بیشتر شود صدا بم تر می شود؛

بنابراین اگر فردی بخواهد با صدای بسیار زیر صداسازی کند باید طول تارهای صوتی خود را افزایش دهد تا ضخامت آن نیز متعاقباً کم شود و صدا زیر به نظر برسد و یا برعکس. 

البته، تارهای صوتی فقط تا حد معینی می توانند کشیده یا کوتاه شود و اگر فردی بیشتر از حد طبیعی بخواهد صدایش را زیر و یا بم کند (بخصوص در صدای حرفه ای) دچار مشکل در صدایش خواهد شد.

کیفیت صدا
منظور از کیفیت صدا آن است که آیا صدا شفاف می باشد و یا اینکه با صدای دیگری آمیخته شده است. 

اینکه تارهای صوتی چگونه با هم برخورد کرده باشند، به آرامی یا محکم، میزان کیفیت صدا را مشخص می کند.

به عنوان مثال، وقتی تارهای صوتی به صورت شل با یکدیگر برخورد نمایند، در حین صداسازی هوای اضافی از بین آنها خارج می شود و صدای فرد همراه با صدای نفس به گوش می رسد که به این صدا، صدای نفس آلود می گویند. (نمونه ای از صدای نفس آلود را می توان در گفتار آهسته و محرمانه مشاهده کرد)

حتماً بخوانید: چگونه صدایی قدرتمند داشته باشیم؟

صدای طبیعی و صدای غیرطبیعی

همانطور که گفته شد صدا از سه ویژگی بلندی، زیر یا بم بودن و کیفیت برخوردار است. طبیعی بودن صدای فرد به طبیعی بودن ویژگیهای فوق بستگی دارد. در زیر به بررسی مشخصات یک صدای طبیعی می پردازیم:

صدای فرد از نظر بلندی
صدا نباید بیش از حد بلند یا بیش از حد آرام باشد، بلکه باید با صدای محیط متناسب باشد، بطوریکه راحت به گوش برسد. همچنین فرد باید توانایی تغییر بلندی صدای خود را داشته باشد.

صدای فرد از نظر زیر و بم بودن
صدا باید با سن، جنس و ابعاد بدن فرد سازگار باشد. مثلاً یک مرد نباید صدای زیر تولید کند بلکه صدایش باید بم باشد و میزان بم بودن صدای او نیز متناسب با وزن، قد و … او باشد که مثلاً زیاد از حد هم بم صحبت نکند. همچنین فرد باید بتواند با اراده خود تغییراتی در زیر یا بم بودن صدایش ایجاد نماید.

صدای فرد از نظر کیفیت
از نظر کیفیت نیز صدا نباید مخلوطی از چند صدای دیگر باشد و مثلاً در صدا نباید گرفتگی، نفس دار بودن، فشار و تقلا، لرزش و … مشاهده شود.

پیشنهاد می کنیم حتماً بخوانید: چگونه از صدا و حنجره خود مراقبت کنیم؟


اعمال حنجره

حنجره چهار عمل مهم را انجام می دهد:

کمک به بلع غذا
یکی از اعمال حنجره جلوگیری از ورود غذا به داخل نای و ریه هاست. وقتی که ما غذا می خوریم، مواد خوراکی از راه دهان به حلق می رسد. در اینجا دو راه وجود دارد، یکی مسیر لوله ای حنجره و نای که به ریه ها منتهی می شود و دیگری مسیر لوله ای مری که در نهایت به معده منتهی می گردد. 

حنجره به بلع غذا کمک می کند

با ورود غذا به حلق، حنجره با بستن دهانه خود، عمل هدایت غذا به داخل مری را انجام می دهد و مانع خفگی انسان می شود. این عمل مهمترین عمل حنجره به حساب می آید چون نقش حیاتی در زندگی انسان دارد.


تنظیم جریان هوا

اجزاء حنجره چیست؟

این عمل به هنگام تنفس بوسیله دور و نزدیک شدن تارهای صوتی به یکدیگر صورت می گیرد به این نحو که هنگام نفس کشیدن عمیق (دم) تارهای صوتی کمی از هم دور شده و اجازه ورود هوای بیشتری را به ریه ها می دهند. همچنین به هنگام بیرون دادن هوا از ریه ها (بازدم) تارهای صوتی کمی به هم نزدیک شده و در خروج هوا کمک می کند.

پیشنهاد می کنیم بخوانید: چگونه تنفس خود را تقویت کنیم؟


انجام فعالیتهای سنگین
از اعمال دیگر حنجره آن است که توانایی لازم را برای صعود یا نزول از ارتفاعات و نیز زور زدن (مثلاً در موقع بلند کردن جسم سنگین) ایجاد می کند. در چنین مواقعی پس از یک نفس عمیق، تارهای صوتی حنجره بسته شده که در نتیجه راه عبور هوا بطور کلی مسدود می شود، این عمل فشار داخل قفسه سینه را زیاد می کند. این فشار به اضافه فشار عضلات شکم و دیافراگم فرد را قادر به انجام اعمال فوق می نماید.


تولید صدا
تولید صدا توسط تارهای صوتی حقیقی (که از این پس تنها با نام تارهای صوتی ذکر می شود) صورت می پذیرد. همانطور که قبلا گفته شد تارهای صوتی شامل دو نوار ظریف عضلانی شکل هستند که از یک سر به هم چسبیده و ثابت و از سر دیگر از هم جدا و متحرک می باشند. به هنگام گفتار دو سر آزاد و متحرک تارهای صوتی با برخورد متوالی و ایجاد ارتعاشاتی در خود باعث تولید صوت در انسان می گردند. این صوت که در ابتدا به صورت خام و بی مفهوم است بلافاصله وارد اندامهایی از قبیل حلق، دهان و بینی شده و با تغییراتی که روی آن صورت می گیرد تبدیل به صداهای واقعی و کلمات می گردند.

حنجره چیست و چه می کند؟

تغییرات صدا در حین رشد

زیرترین صدای فرد زمانی است که تازه به دنیا می آید و گریه می کند. گریه ها بعداً تغییراتی می کند و این توانایی را به کودک می دهد که بوسیله ی آن نیازهای خود را به اطرفیان نشان دهد.

به عنوان مثال گریه ناشی از درد بسیار زیر و مدت آن زیاد است در صورتی که گریه ناشی از گرسنگی بم تر و مدت آن نیز کمتر است. همچنین از روی ویژگی صدا در همین گریه ها است که می توان کودک طبیعی را از غیرطبیعی تشخیص داد. مثلاً در یک بیماری کودکان به نام سندروم فریاد گربه، صدای گریه کودک بسیار زیر و شیبه صدای گربه است و یا در یک بیماری دیگر به نام اُتیسم کودک اصلاً قادر به گریه کردن نیست.

زیر یا بم بودن صدای کودکان بین پسر و دختر تفاوتی ندارد

زیر یا بم بودن صدای کودکان بین پسر و دختر تفاوتی ندارد و تغییرات ایجاد شده تقریبن بین سنین ١٢ – ١٠ سالگی صورت می گیرد. به این نحو که هم در دختران و هم در پسران صدا بم تر می شود با این تفاوت که میزان بم شدگی در پسران بسیار شدیدتر از دختران است. درست در همین سنین است که یک دوره گرفتگی صدا، به علت تغییرات هورمونی در سنین بلوغ هم در پسران و هم در دختران ایجاد می شود و اگر در این دوران از صدا درست استفاده نشود صدا همچنان گرفته باقی می ماند.

از سن ٢٠ تا ٧٠ سالگی صدا تقریباً ثابت بوده و ممکن است مقداری به سمت بم شدن پیش برود. از سن ٧٠ سالگی به بالا صدا به خصوص در آقایان شروع به زیر شدن می کند (اما هرگز به زیر بودن یک صدای زنانه نمی رسد) همچنین امکان گرفتگی صدا در این سنین باعث تغییراتی در ساختمان حنجره (به علت فرسودگی و پیری) می باشد.


سخن پایانی

ما در دوره های آموزشی حضوری و غیرحضوری آموزشگاه فن بیان و گویندگی رویای صدا به شما آموزش می دهیم که چگونه روی حنجره و صدای خود کار کنید و آن را قوی و تاثیرگذار کنید.

جهت کسب اطلاعات بیشتر و نام نویسی در کلاس های فن بیان و گویندگی رویای صدا، همین حالا با ما تماس بگیرید:
22898478 021  |  26710643 021  |  09192425303
اگر با موبایل هستید با لمس این دکمه مستقیم با ما تماس بگیرید:


منبع: سایت bkalam